Wat ooit een keukenartikel was dat na een paar weken zijn nut verloor, blijkt nu onverwacht waardevol te zijn voor wie planten verzorgt. Oude sponzen die niet meer geschikt zijn voor afwas of badkamer, kunnen een tweede leven krijgen tussen potgrond en bloempotten. Verschillende milieudiensten en tuinexperts wijzen erop dat hergebruik hiervan niet alleen afval vermindert, maar ook water bespaart.
Een vergeten afvalstroom met groot effect
Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wordt jaarlijks ruim 1200 ton aan huishoudsponzen weggegooid. De meeste bestaan uit synthetisch schuim dat honderden jaren nodig heeft om volledig af te breken. Producenten zoals Scotch-Brite en Spontex geven toe dat slechts een klein deel recyclebaar materiaal bevat.
Milieuorganisaties zoals Natuur & Milieu plaatsen dit voorwerp inmiddels naast plastic tasjes en wattenstaafjes op de lijst van moeilijk te recyclen producten. In tegenstelling tot verpakkingen is er geen gescheiden inzamelsysteem voor deze kleine huishoudartikelen. Daardoor verdwijnen ze rechtstreeks bij het restafval.
HergebruikDeze feestvrucht verandert in een mini roze woud binnen een maand als je de pitten meteen na het dessert plantToch blijkt uit recente praktijktests van lokale kringloopcentra in Utrecht en Groningen dat tot 70% van gebruikte sponzen nog herbruikbaar is voor andere functies dan schoonmaken.
Sponsresten als natuurlijke waterbuffer
Een versleten spons kan dienen als vochtreservoir onderin een plantenpot. Wanneer ze wordt uitgewrongen en ingegraven onder de potgrond, houdt het materiaal water vast dat anders via drainagegaten zou weglopen. De wortels nemen dit geleidelijk op, wat irrigatie-intervallen verlengt van één keer per dag naar eens per drie dagen, afhankelijk van temperatuur en soort plant.
- Kamerplanten: vooral bruikbaar bij varens, orchideeën en calathea’s;
- Buitenpotten: effectief bij bakken met petunia’s of kruiden tijdens droge zomers;
- Kassen: voorkomt uitdroging bij hoge temperaturen boven 25°C.
Tuinverenigingen in Zeeland meldden dat leden gemiddeld 15% minder leidingwater gebruikten door deze methode. Dat verschil lijkt klein, maar op jaarbasis komt het neer op ongeveer 18 liter per huishouden per week.
Tegenstrijdige adviezen over hygiëne
Sommige experts waarschuwen wel voor bacteriegroei. De Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) raadt aan de spons eerst minstens één minuut in kokend water te leggen of kort in de magnetron te desinfecteren alvorens hem bij planten te gebruiken. Resten afwasmiddel of vet kunnen schadelijk zijn voor wortels.
Tegelijkertijd benadrukt het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) dat micro-organismen die achterblijven na reiniging zich snel aanpassen aan bodemleven. Volgens hun experimenten verdwijnt 90% van pathogene bacteriën binnen drie dagen na plaatsing in vochtige aarde.
Kleine ingreep, merkbare besparing
Economen verbonden aan TNO berekenden dat hergebruik van één afgedankte spons per huishouden per maand neerkomt op een besparing van circa €4 aan waterverbruik per jaar – kleinschalig maar zichtbaar op nationale schaal wanneer miljoenen huishoudens meedoen.
| Categorie | Aantal huishoudens* | Mogelijke jaarlijkse besparing |
|---|---|---|
| Eén hergebruikte spons/maand | 7,9 miljoen | ≈ €31,6 miljoen totaal |
| Twee sponzen/maand | 7,9 miljoen | ≈ €63 miljoen totaal |
| *Bron: CBS Huishoudmonitor 2025 | ||
Binnenlandse initiatieven winnen terrein
Kringloopwinkels in Rotterdam en Eindhoven testen sinds eind vorig jaar verzamelpunten waar burgers gebruikte sponzen kunnen inleveren. Daar worden ze gesorteerd: bruikbare exemplaren gaan naar scholen met moestuinen; onbruikbare exemplaren worden verknipt tot vulmateriaal voor compostbakken of drainageprojecten.
Sommige gemeenten koppelen dit aan hun beleid rond circulaire economie. Zo biedt Amsterdam-West sinds november een korting van €5 op compostvaten aan inwoners die deelnemen aan het “Spons terug”-project. De actie loopt tot juni volgend jaar en wordt gefinancierd via het programma Afvalvrij2050.
Niet elke spons is geschikt
Natuurlijke cellulose- of bamboesponzen breken beter af dan synthetische varianten met schuimrubber of metalen vezels. Het gebruik van schurende zijden wordt afgeraden om chemische resten te vermijden. Ook gekleurde sponzen bevatten vaak pigmenten met microplastics die zich opstapelen in bodemlagen wanneer ze na verloop van tijd vergaan.
KamerplantenKamerplanten geel door verwarming : deze eenvoudige gewoonte die 90% van de mensen negeert veranderde alles bij mijTuinexperts adviseren daarom enkel neutrale, ongeparfumeerde types zonder antibacteriële toevoeging te gebruiken. Deze laatsten bevatten vaak triclosan of zilverionen die schadelijk zijn voor bodeminsecten en wormenpopulaties — cruciale schakels in gezonde grondstructuur.
Kleine gestes veranderen gewoonten
Hoewel het hergebruik van oude keukensponzen triviaal lijkt, past het binnen de bredere verschuiving richting circulair denken in huishoudens. Waar vroeger vooral werd nagedacht over recycleren via afvalscheiding, groeit nu interesse in herbestemming vóórdat iets afval wordt. Dat spanningsveld – tussen gemak en verantwoordelijkheid – bepaalt steeds vaker hoe duurzaam gedrag vorm krijgt aan huiselijke keukentafels.
*Met bijdragen uit gegevens van CBS, NIOO-KNAW en NVWA*
Binnenkort dus sponsen tekort bij Action… mark my words 😅
Zet dit op TikTok en iedereen gaat ineens massaal sponzen begraven 😂😂😂
Duidelijk artikel maar wat droge stijl. Mag best wat luchtiger geschreven worden.
Ik wist niet dat microplastics zelfs uit zulke kleine dingen kwamen 😕
Sommige cijfers lijken overdreven hoor… €31 miljoen door sponzen? Echt waar?
Lekker bezig Nederland! Dit soort initiatieven maken verschil 🌎
Zolang je ze kookt of magnetronneert (is dat een woord?), lijkt het me prima 😉
Hopelijk komt er snel inzameling bij mij in de buurt 🙌
Eindelijk iets nuttigs om met kapotte schoonmaaksponzen te doen!
Mooie balans tussen wetenschap en praktische tips in dit artikel.
Pff, straks moeten we ook onze tandenborstel hergebruiken voor bloemen 😂
Zou je ook stukjes spons kunnen mengen door compost? Iemand ervaring?
Sommige mensen hebben teveel tijd… maar oké, respect voor creativiteit.
Twee weken later en mijn munt groeit als gek! Spons-methode werkt écht!
Liever natuurlijke sponzen dan die plastic troep uit China hoor.
Duurzaam leven begint echt in de keuken blijkbaar 😄
Slimme actie van Amsterdam-West met die korting op compostvaten 👍
Nog iemand die een muffe geur kreeg na een paar weken? Of deed ik iets fout?
Ik heb geprobeerd om er zaden op te laten kiemen – werkte verrassend goed!
Kleine tip: gebruik geen gekleurde sponzen, die laten verfstoffen los (echt gebeurd!)
Zal wel weer zo’n project zijn waar gemeenten miljoenen aan uitgeven 🙄
Topartikel! Duidelijk uitgelegd en praktisch toepasbaar 👏
Soms denk ik: we recyclen onszelf gek. Maar oké, beter dat dan verspillen.
Mijn oma deed dit al jaren geleden. Ze was haar tijd ver vooruit 😉
Klinkt logisch eigenlijk: spons = absorberen. Waarom dacht niemand hier eerder aan?
Mensen doen alles tegenwoordig om geld op water te besparen haha 💦
Oude sponzen hergebruiken = win-win! Minder afval én minder water verbruik 🙂
Mooie uitleg! Vooral dat stukje over waterbesparing vond ik overtuigend.
Klinkt goed, maar bacteriën in oude sponzen… brrr 🤢
Zou dit ook werken bij hydrocultuurplanten?
Interessant dat TNO zich bezighoudt met zulke kleine dingen. Slim eigenlijk.
Lol, straks krijg ik sponsen in de kringloopwinkel te zien met ‘tuinversie’ erop.
Kan ik ook schuursponsjes gebruiken of liever alleen zachte?
Waarom hoor ik hier nu pas van?! Had al zoveel sponzen weggegooid 😩
Heb dit geprobeerd vorig jaar, en jawel: m’n varens deden het beter!
Kleine ingreep, groot effect – precies wat ik zoek in mijn balkonmoestuin 🌿
Maar hoe lang blijft zo’n spons goed in de aarde? Gaat dat niet rotten?
Tof artikel, ik leer steeds wat nieuws over duurzaamheid. Dankjewel!
Weer zo’n “groene” hype? Over een maand heeft niemand het hier nog over.
Ik vraag me af of dit ook werkt bij cactussen of hebben die te weinig water nodig?
Haha, straks groeien er schuimbloemen uit mijn potten 😂
Lijkt me een mooie manier om afval te verminderen. Kleine stapjes tellen ook!
Hoe zit het met sponzen die antibacteriële middelen bevatten? Zijn die nog veilig?
Bedankt voor de tip, ga het dit weekend proberen bij mijn basilicumplant!
Serieus? Mijn spons in de tuin stoppen? Klinkt een beetje ranzig eerlijk gezegd 😅
Interessant idee! Had nooit gedacht dat een oude spons nog iets kon doen voor mijn planten.