Deze tocht komt niet van waar je denkt, en daarom helpen de rubbers niet

De zoektocht naar de mysterieuze tocht die bewoners ’s avonds uit hun zetel jaagt, lijkt een banaal huishoudprobleem. Toch raken experts, fabrikanten en installateurs verwikkeld in een debat dat veel verder reikt dan een kier onder de deur. De vraag is niet langer waar de lucht binnenkomt, maar waarom traditionele oplossingen plots tekortschieten.

De tocht verplaatst zich met de technologie

Met de massale overstap naar mechanische ventilatie en warmtepompen is het binnenklimaat complexer geworden. Wat vroeger een kwestie was van een slecht sluitend raam, wordt nu beïnvloed door drukverschillen tussen kamers en afzuigpunten. Volgens cijfers van Techniek Nederland ervaren 4 op de 10 huishoudens met balansventilatie ongewenste luchtstromen in de eerste zes maanden na installatie.

Binnenluchtcirculatie volgt tegenwoordig elektronische logica: als één sensor verkeerd meet, kan een hele verdieping ‘tochten’. De rubbers aan ramen en deuren dichten dat niet af, ze sturen enkel de illusie van controle.

Rubbers dichten af wat niet lekt

De verkoop van tochtstrips nam vorig jaar nog toe met 18 %, meldt bouwmarktreeks Hubo. Toch klagen consumenten over aanhoudende koude plekken. Onderzoek van TNO toont dat slechts bij 27 % van de onderzochte klachten het probleem effectief via kierafdichting kon worden opgelost.

Veel huizen blijken last te hebben van luchtbewegingen veroorzaakt door temperatuurverschillen tussen muren of vloeren — fenomenen die niets met openingen te maken hebben. De rubberstrip is daarbij even nuttig als een pleister op een barstende leiding.

Van kelder tot dak: verborgen drukzones

Bij renovaties worden vaak nieuwe luchtdichte lagen geplaatst zonder rekening te houden met natuurlijke trek. Een kleine schoorsteen of kruipruimte kan daardoor fungeren als onzichtbare pomp. Bouwinspecteurs signaleren dat vooral woningen uit na 2015 vaker kampen met deze interne drukzones.

• Keldervloeren: opstijgende kou veroorzaakt neerwaartse luchtstromen richting leefruimte.
• Zolderisolatie: microlekken rond spotverlichting creëren mini-schoorstenen.
• Ventilatieroosters: verkeerd ingestelde toevoer opent onverwacht bij windvlagen boven 35 km/u.

Elke ruimte heeft zo zijn eigen mini-klimaat, gestuurd door temperatuur, vochtigheid en luchtdruk. Het samenbrengen daarvan vraagt meer precisie dan het plakken van nieuwe strips.

Energiepremies stimuleren verkeerde reflexen

Sinds januari 2024 geldt de nieuwe ISDE-regeling voor isolatiemaatregelen. Wie ramen vervangt of naden dichtmaakt krijgt tot € 15 per vierkante meter terug via RVO.nl. Dat lijkt aantrekkelijk, maar specialisten waarschuwen voor overisolatie: warmte blijft binnen, maar luchtcirculatie verdwijnt.

De paradox: hoe beter men afsluit, hoe sterker de tocht gevoeld wordt op plekken waar lucht wél beweegt — vaak bij ventilatieroosters of trapgaten. Energiezuinigheid en comfort staan daarmee opnieuw op gespannen voet.

Tussen comfort en gezondheid

Luchtkwaliteitsexperts van het RIVM wijzen erop dat onvoldoende ventilatie leidt tot hogere concentraties fijnstof binnenshuis. Bij gezinnen die enkel afdichtingsmaatregelen namen zonder ventilatieregeling steeg het CO₂‑gehalte gemiddeld boven 1200 ppm — ruim boven de aanbevolen norm van 800 ppm.

Praktische sporen voor huishoudens

Binnen enkele minuten kan men nagaan of tocht werkelijk door kieren komt of door drukverschillen:

• Zet alle ventilatoren tijdelijk uit en voel of de luchtstroom verdwijnt; zo ja, oorzaak: mechanische afzuiging.
• Plaats een wierookstokje langs plinten en stopcontacten; rook die horizontaal beweegt wijst op temperatuursverschil tussen muren.
• Kijk naar gordijnen bij gesloten ramen: trilling zonder wind buiten betekent interne circulatieproblemen.

Bouw- en woningtoezicht raadt aan om voor blijvende klachten eerst luchtdrukmetingen te laten uitvoeren voordat isolerende materialen worden toegevoegd. De kostprijs bedraagt gemiddeld € 180 maar voorkomt nodeloos materiaalgebruik ter waarde van honderden euro’s.

Wat echt helpt tegen tocht die nergens vandaan lijkt te komen

Nieuw onderzoek binnen het Europese “Healthy Homes”-programma toont dat gecombineerde maatregelen – geautomatiseerde roosteraanpassing gekoppeld aan sensorgegevens – tot 32 % minder energieverbruik opleveren én voelbare tocht verminderen. Merken als Zehnder en Brink Climate Systems testen momenteel huishoudmodules die dit mogelijk maken zonder bouwkundige ingrepen.

VentilatieDeze fout in het opbergen bevordert vocht zonder dat je het merkt

Niets wijst erop dat klassieke rubbers verdwijnen uit het schap; ze blijven nuttig tegen echte kieren. Maar wanneer tocht voortkomt uit het hart van het huis zelf – uit ventilatoren, leidingschachten of temperatuurcontrasten – zijn zij machteloos. Wie alleen rubbertjes plakt, mist waar de wind werkelijk draait.