Rijbewijs : grote veranderingen tot 2028, de belangrijkste punten van de Europese hervorming

De Europese Unie voert de grootste herziening van het rijbewijs sinds de invoering van het plastieken model in 2013. Nieuwe geldigheidsduren, een digitaal rijbewijs, strengere medische controles: de hervorming raakt zowel jonge als ervaren bestuurders. De Commissie belooft meer veiligheid en minder administratieve rompslomp, maar niet iedereen deelt dat vertrouwen.

Een einde aan het levenslange rijbewijs

Met de nieuwe richtlijn (EU) 2025/2205 verdwijnt het principe van een onbeperkt geldig rijbewijs. Vanaf 2028 krijgen burgers uit alle lidstaten een beperkte geldigheid:

• 15 jaar voor categorie B en A (auto en motor);
• 5 jaar voor vrachtwagen- en buschauffeurs;
• Mogelijke verkorting tot 10 jaar in landen waar het rijbewijs ook als identiteitsbewijs geldt, zoals in Nederland en Frankrijk.

Het vernieuwen zal eenvoudiger kunnen via een digitaal portaal, maar vereist wel een zelfevaluatieformulier over gezondheid en zichtvermogen. Lidstaten mogen bijkomende medische onderzoeken opleggen vanaf 65 jaar. De Europese Commissie verwijst naar statistieken van Eurostat die aantonen dat bestuurders boven die leeftijd verantwoordelijk zijn voor bijna 20% van de dodelijke ongevallen op snelwegen.

Een Europees digitaal rijbewijs in één app

Tegen eind 2027 moet elk land een digitale versie aanbieden die rechtsgeldig is binnen de hele Unie. Dat “EU Digital Driving Licence” wordt geïntegreerd in de Europese digitale identiteitsportefeuille — dezelfde applicatie waarmee burgers zich bij overheidsdiensten kunnen aanmelden.

De fysieke kaart blijft voorlopig bestaan, maar met een QR-code om vervalsingen te voorkomen. Volgens de Europese Commissie kan dit systeem jaarlijks meer dan 10 miljoen administratieve transacties besparen. Toch waarschuwen privacyorganisaties zoals EDRi dat centralisatie van persoonlijke gegevens risico’s inhoudt bij datalekken of grensoverschrijdende controle.

Eén sanctie geldt overal in Europa

Eén opvallend element is dat schorsingen en intrekkingen voortaan grensoverschrijdend worden erkend. Wie zijn rijbewijs verliest in België kan dus niet langer zonder meer verder rijden in Duitsland of Spanje. Dat principe werd al getest via het Cross-Border Enforcement Directive-systeem en wordt nu uitgebreid tot alle sancties.

Volgens cijfers van de Raad van de EU ontglipten jaarlijks naar schatting 200.000 bestuurders aan nationale sancties door landgrenzen te benutten. Die maas verdwijnt nu volledig, wat sommigen toejuichen als “eerlijke mobiliteit”, terwijl anderen vrezen voor ongelijke behandeling tussen landen met verschillende rechtssystemen.

Naar nul verkeersdoden tegen 2050?

De hervorming maakt deel uit van het bredere actieplan “Vision Zero”, waarmee Brussel mikt op nul doden op Europese wegen tegen 2050 en halvering tegen 2030. Het plan koppelt strengere medische opvolging aan nieuwe voertuigtechnologieën zoals automatische noodremmen en snelheidsbegrenzers.

Sommige lidstaten, waaronder Zweden en Nederland, steunen extra maatregelen zoals periodieke cognitieve testen voor oudere bestuurders. Andere regeringen vinden dat te ver gaan en wijzen op administratieve lasten en mogelijke discriminatie.

Kosten, uitzonderingen en praktische stappen voor burgers

Lidstaten blijven vrij om hun eigen tarieven vast te leggen voor vernieuwing of medische attesten. In Nederland liggen die momenteel tussen €41 en €80, afhankelijk van gemeente en type keuring. De digitale versie zou gratis blijven zolang men beschikt over een erkende eID.

• Bestaande rijbewijzen blijven geldig tot hun normale vervaldatum;
• Buitenlanders met een EU-rijbewijs mogen blijven rijden zolang hun document geldig is volgens hun land van afgifte;
• Tijdelijke vergunningen (leerlingen of begeleiders) vallen buiten de nieuwe regels tot na evaluatie in 2029.

Voor huishoudens betekent dit vooral meer administratieve opvolging: herinneringen instellen om tijdig te vernieuwen, gezondheidsdocumenten bewaren, digitale toegang activeren via DigiD of MyEU-ID. Een kleine inspanning vandaag voorkomt boetes morgen — of erger nog, het verlies van rijrechten binnen heel Europa.

Tussen uniformiteit en nationale vrijheid

Waar sommigen spreken over “meer duidelijkheid”, zien anderen vooral verlies aan autonomie voor lidstaten die gewend zijn eigen ritme te bepalen in verkeersbeleid. De spanning tussen efficiëntie en soevereiniteit loopt als rode draad door deze hervorming: één Europa achter het stuur, maar niet iedereen houdt even graag beide handen aan hetzelfde stuurwiel.