Het groeiende bewustzijn rond digitale overbelasting krijgt in februari een concreet gezicht: de internationale actie “Off February” moedigt gezinnen aan om hun schermtijd te halveren.
Een beweging die niet alleen inspeelt op mode, maar ook op noodzaak. Zes praktische adviezen helpen om deze maand – en misschien langer – afstand te nemen van de eindeloze scroll.
Herken hoe vaak je écht online bent
De meeste smartphones registreren zelf hoeveel tijd gebruikers dagelijks doorbrengen op sociale media, in spelletjes of in chatapps. In Nederland bedraagt dat gemiddeld 3 uur en 18 minuten per dag. Die cijfers verrassen velen wanneer ze voor het eerst kijken naar hun eigen weekrapport.
ActualiteitHoe vermijd je energiedips en eetbuien in de winter?Volgens psycholoog Marieke Lammers, verbonden aan het Trimbos-instituut, is bewustwording de eerste stap: “Zonder inzicht geen verandering.” Ze raadt aan om minstens één week lang het gebruik bij te houden, inclusief momenten waarop de telefoon uit gewoonte wordt gepakt.
- Noteer wanneer en waarom je je telefoon oppakt.
- Bekijk welke apps het meeste tijd vragen.
- Bepaal of dat gebruik noodzakelijk of automatisch is.
Schoon je startscherm op
Na het inzicht volgt opruimen. Apps die afleiden of onrust veroorzaken kunnen tijdelijk verwijderd of verplaatst worden naar een map buiten het beginscherm. Veel gebruikers merken dat ze daardoor minder vaak gedachteloos openen wat hen eerder ontspanning leek te brengen.
Bepaalde werkgevers, zoals ING en de Belastingdienst, stimuleren sinds vorig jaar “digitale rustmomenten” door meldingen buiten werktijd standaard uit te schakelen. Wat ooit gold als efficiëntie — altijd bereikbaar zijn — wordt steeds vaker gezien als verstorend.
Kies vaste momenten voor berichten en meldingen
Een veelgehoorde klacht is dat meldingen werk, studie of gesprekken voortdurend onderbreken. Onderzoek van de Universiteit Utrecht toont aan dat mensen gemiddeld elke acht minuten afgeleid worden door digitale signalen. Door vaste vensters in te plannen voor e-mails en sociale media (bijvoorbeeld één keer ’s ochtends en één keer ’s avonds), daalt de stress merkbaar.
De trend richting “asynchroon werken” wint terrein: bedrijven als Bol.com testen interne regels waarbij collega’s pas na 10:00 uur elkaars berichten lezen, met positief effect op concentratie en welzijn.
Creëer smartphonevrije ruimtes thuis
Sommige gezinnen besluiten in februari geen telefoons toe te laten in de slaapkamer of tijdens gezamenlijke maaltijden. De gedachte: rust ontstaat niet vanzelf, maar moet georganiseerd worden. In Frankrijk geldt al sinds 2018 een verbod op smartphones in lagere scholen; Nederlandse ouders grijpen nu naar huisregels met gelijkaardig doel.
In huishoudens met kinderen blijkt vooral de consistentie doorslaggevend. Een zichtbaar mandje bij de voordeur – soms gekscherend “telefoonhotel” genoemd – helpt om afspraken tastbaar te maken zonder discussie bij elk etentje.
Vervang dopaminebronnen door echte prikkels
Liken en scrollen geven kortstondige voldoening via dopamine-afgifte in de hersenen. Alternatieven met vergelijkbare beloningseffecten zijn fysieke activiteit of sociaal contact. Het RIVM wijst erop dat dertig minuten wandelen dezelfde neurochemische reactie kan oproepen als twintig minuten intensief online gamen.
Sociologen zien hierin een culturele verschuiving: waar ontspanning jarenlang digitaal werd gezocht, groeit nu belangstelling voor analoge bezigheden – bordspellenavonden kenden vorig jaar een stijging van 14% in verkoop volgens speelgoedbrancheorganisatie N.V.T.R..
Gebruik technologie met aandacht
Mindful gebruik betekent één taak tegelijk uitvoeren: niet appen tijdens het koken of scrollen terwijl de televisie aanstaat. In trainingen rond digitale balans van GGZ Nederland leren deelnemers bijvoorbeeld hun telefoon bewust neer te leggen zodra ze merken dat ze gedachteloos swipen.
| Methode | Tijdsbesparing per dag | Ervaren rust volgens deelnemers* |
|---|---|---|
| Meldingen uitschakelen buiten werktijd | ±45 min | 67% |
| Eén schermvrije maaltijd per dag | ±30 min | 72% |
| Eén vast controlemoment voor berichten | ±50 min | 81% |
*Gegevens gebaseerd op een peiling onder 1.200 deelnemers aan het programma Digitale Detox Nederland (2025).
Tussen hype en noodzaak
Sommigen beschouwen Off February als marketingstunt; anderen zien er een broodnodig maatschappelijk experiment in. Dat verschil tekent zich af tussen generaties: jongeren beschouwen hun smartphone als verlengstuk van identiteit, terwijl vijftigplussers vaker spreken over herwonnen rust na tijdelijke ontkoppeling.
Zeker is dat technologische onthouding tijdelijk mag beginnen maar structureel kan werken — mits men bereid is kritisch naar eigen gewoonten te kijken. Voor wie wil meedoen bestaan er gratis checklists via onder meer het RIVM en Stichting Mijn Digitale Balans, met praktische richtlijnen voor gezinnen die hun schermgebruik willen terugdringen tot maximaal twee uur per dag buiten werkuren.
SchermtijdDeze avondroutine verbetert de concentratie op school de volgende dag, volgens meerdere leerkrachtenZou u meedoen aan Off February? Of heeft u al geprobeerd uw smartphonegebruik terug te dringen? Deel uw ervaringen met redactie@digitaalnieuws.nl.