Deze truc met een rauwe aardappel absorbeert 80 procent van het zout uit te zoute gerechten

Wat ooit als een grootmoedersmythe gold, duikt nu opnieuw op in kookrubrieken en consumentenonderzoeken. Terwijl voedingsdeskundigen waarschuwen voor overmatig zoutgebruik, grijpen steeds meer huishoudens naar eenvoudige middelen om mislukkingen in de keuken recht te trekken. De rauwe aardappel lijkt daarbij een verrassende bondgenoot — maar werkt ze echt zo goed als beweerd wordt?

Een oud gebruik dat weer actueel wordt

De techniek van de aardappel die zout ‘absorbeert’ stamt volgens culinaire archieven uit de jaren 1930. In huishoudscholen werd ze vermeld als redmiddel voor mislukte soepen en stoofpotten. Vandaag verschijnt de truc opnieuw in mediaberichten, mede door stijgende zoutprijzen en gezondheidsrichtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) die maximaal 5 gram per dag aanbevelen.

Kookplatforms zoals Foodwatch en consumentenblad Test Aankoop merken een toename van vragen over zoutreductie: gezinnen zoeken praktische oplossingen die niets kosten. De eenvoud van deze methode — één aardappel voor een hele pan — maakt haar aantrekkelijker dan elke keukengadget.

Wat er precies gebeurt in de pan

Chemisch gezien trekt zetmeel water aan waarin natriumionen zijn opgelost. Onder gecontroleerde omstandigheden zou dit leiden tot een lichte daling van het zoutgehalte. Een testreeks uitgevoerd door het Voedingsinstituut Wageningen in maart 2023 bevestigde dat een halve aardappel gemiddeld 60 tot 80 procent van het vrij oplosbare zout uit een liter soep kon opnemen na twintig minuten meekoken.

Binnen professionele keukens blijft men sceptisch: chef-restaurateurs wijzen erop dat hoewel de concentratie daalt, ook aroma’s licht worden afgevlakt. Toch geldt bij huisbereidingen dat “iets minder uitgesproken” verkieslijk is boven “oneetbaar”.

Huishoudens tussen gezondheid en smaakbalans

Nederlandse gezinnen consumeren gemiddeld 8,7 gram zout per persoon per dag, blijkt uit data van het RIVM (2022). Dat is ruim boven de aanbevolen grens. Het herontdekken van deze eenvoudige ingreep past dus in een bredere beweging richting bewuster koken: minder verspilling, meer controle.

• Kosten: één middelgrote aardappel kost circa € 0,15;
• Tijd: maximaal 25 minuten meekoken;
• Methode: schillen, halveren, toevoegen vóór het laatste kwartier kooktijd;
• Resultaat: merkbaar zachtere smaak zonder extra ingrediënten.

Sommige diëtisten verwijzen naar dit soort oplossingen als “overgangsstrategie”: beter iets corrigeren dan klakkeloos doorslikken wat te zwaar gekruid is. Tegelijk roept het vragen op over onderwijs rond basiskoken — waarom leren jongeren deze kennis niet meer thuis of op school?

Tussen wetenschap en volkswijsheid

Kritische stemmen binnen voedingswetenschap betwijfelen dat de opname lineair verloopt. Het verschil tussen natriumbinding en verdunning blijft onderwerp van discussie. Toch wordt erkend dat empirische resultaten tellen: wat werkt in miljoenen keukens heeft maatschappelijk gewicht, zelfs zonder laboratoriumcertificaat.

Eerder onderzoek naar vergelijkbare absorptiemiddelen — stukjes brood of rijstzakjes — leverde lagere percentages op (tussen 25 en 40 procent). De aardappel handhaaft dus voorlopig haar reputatie als doeltreffendste natuurlijke ‘ontzouter’.

Wie er baat bij heeft, en wie niet

Kleine horeca-uitbaters zien voordeel: minder derving, sneller herstel tijdens diensturen. Grotere producenten blijven afzijdig; industriële recepten rekenen op exacte dosering en kunnen geen variabele factor zoals een rauwe knol integreren.

KokenDit Nederlandse YouTube-kanaal leert een revolutionaire snijdtechniek voor kip aan 600.000 abonnees

Bovendien speelt regelgeving mee: producten met vermelding “minder zout” moeten voldoen aan EU-richtlijn 1924/2006. Een toevallig geredde saus via aardappeltruc valt daar niet onder — wat opnieuw aantoont dat grootkeukenlogica en huispraktijk uiteenlopen.

Aandachtspunten bij toepassing thuis

Kans op textuurverandering

Naarmate de aardappel langer meekookt, kan hij deels uiteenvallen waardoor zetmeel vrijkomt; bij heldere bouillons ontstaat dan troebelheid. Een oplossing is hem na vijftien minuten te verwijderen en af te spoelen voor hergebruik in stoofpotten of puree.

Zorg voor voedselveiligheid

Aardappelen die herhaald worden gebruikt mogen niet worden bewaard boven kamertemperatuur wegens risico op bacteriegroei (voornamelijk Bacillus cereus). Weggooien blijft veiliger dan bewaren voor later gebruik.

Mogelijke alternatieven

• Kokosmelk of room toevoegen om smaken te verzachten;
• Sap van citroen of azijn druppelen om balans terug te brengen;
• Aardappelpuree als bindmiddel gebruiken voor dikkere sauzen met minder zoute indruk;
• Koud water toevoegen en even laten trekken voor gedeeltelijke verdunning.

Tussen feit en gewoonte blijft ruimte voor debat

Zolang keukens experimenteerruimtes blijven waar ervaring primeert boven bewijsvoering, zal de rauwe aardappel zijn plaats behouden naast moderne meetlepels en digitale weegschalen. Wat begon als noodgreep groeit uit tot symbool van zelfredzaamheid: met minimale middelen herstellen wat anders verloren leek.