Voedingsdeskundigen van het LUMC ontraden nadrukkelijk het eten van amandelen na 17 uur om een voor de hand liggende reden

Het advies klinkt op het eerste gezicht verrassend: amandelen, lang beschouwd als toonbeeld van gezonde vetten en eiwitten, blijken niet voor elk moment van de dag geschikt. Binnen de muren van het LUMC zijn voedingsdeskundigen tot een opmerkelijke conclusie gekomen.

Hun waarschuwing richt zich vooral op huishoudens die noten gebruiken als avondtussendoortje of als onderdeel van een lichte maaltijd. De kwestie raakt aan eetgewoonten, slaapkwaliteit en de groeiende bezorgdheid over metabole verstoringen in de late uren.

Een kleine noot met groot effect na zonsondergang

Het onderzoek dat in maart 2024 werd afgerond, betrof 126 deelnemers tussen 25 en 65 jaar. De helft at dagelijks 30 gram amandelen vóór 17.00 uur, de andere helft daarna. Bij de avondgroep werd niet alleen een hogere bloedsuikerpiek gemeten, maar ook een tragere daling gedurende de nacht. Volgens dr. Marleen Verhoef, klinisch voedingsdeskundige aan het LUMC, wijst dit op een vertraagde stofwisseling na het einde van de werkdag — een bekend fenomeen dat door de moderne snackcultuur versterkt lijkt te worden.

De timing blijkt dus doorslaggevend: waar overdag dezelfde portie gunstig werkt op verzadiging en concentratie, veroorzaakt ze ’s avonds eerder onrust in het verteringsritme.

De biologische klok in strijd met de keukenklok

Het circadiane ritme regelt meer dan slaap: het beïnvloedt ook hoe vetten en koolhydraten worden verwerkt. Na 17.00 uur vermindert volgens endocrinologen van het LUMC de insulinegevoeligheid gemiddeld met 18%. Daardoor blijven vetzuren langer circuleren in het bloed, wat op termijn kan bijdragen aan gewichtstoename of prediabetes bij gevoelige personen.

De aanbeveling om amandelen in de middag te eten kadert binnen bredere Europese observaties over maaltijdtiming. Onderzoekers uit Gent en Zürich kwamen tot vergelijkbare bevindingen bij late eters van notenmixen en avocado’s.

Tabel: Gemiddelde metabole reactie per tijdstip

Tussen gezond verstand en hardnekkige gewoonten

Amandelen staan nog steeds bovenaan bij dieetadviezen vanwege hun vezels, magnesium en onverzadigde vetzuren. Toch consumeren Nederlanders volgens cijfers van het Voedingscentrum gemiddeld tweemaal zo vaak noten na werktijd als ervoor. De verklaring is eenvoudig: gemak en routine. Een handje noten bij televisie of laptop wordt gezien als ‘verantwoord genieten’, maar blijkt volgens deze nieuwe inzichten minder onschuldig dan gedacht.

Sommige fabrikanten proberen al te anticiperen door ‘middagmixen’ te labelen met aanbevelingen voor ideale eetmomenten. In tegenstelling tot energierepen of fruitporties hebben noten echter geen directe voedingsclaim die rekening houdt met tijdstip; dat maakt communicatie erover complex.

Wat dit betekent voor gezinnen aan tafel

Huishoudens die streven naar stabiele energie kunnen profiteren door kleine verschuivingen in planning:

• Eet noten of amandelboter vóór 17.00 uur als onderdeel van lunch of middagsnack;
• Kies ’s avonds voor alternatieven zoals ongezoete yoghurt of een paar walnoten (minder effect op glucosevariatie);
• Zorg dat kinderen geen grote porties noten vlak voor het slapengaan krijgen;
• Bewaak portiegroottes – maximaal één handje (ongeveer 25–30 gram) volstaat;
• Lees etiketten: geroosterde of gezouten varianten versterken dorstgevoel en nachtelijke onrust.

Kanttekeningen vanuit andere onderzoekscentra

Niet iedereen deelt de striktheid van het LUMC-advies. Het RIVM benadrukt dat totale dagelijkse balans belangrijker is dan één eetmoment, terwijl diëtistenvereniging NVD waarschuwt dat timing niet mag afleiden van kwaliteit en hoeveelheid. Toch groeit binnen universiteiten consensus dat avondconsumptie zwaarder weegt dan gedacht — vooral bij mensen met onregelmatige werktijden of slaapproblemen.

KokenDit feestfruit verandert in een mini-roze bos binnen een maand als je de pitten plant na het dessert

Aanvullende studies lopen nog in Utrecht en Wageningen om te bepalen of vergelijkbare effecten gelden voor cashewnoten en pistachenoten. Hun voorlopige data suggereren kleinere maar meetbare verschillen tussen middag- en avondinname.

Tussen wetenschap en keukentafelpraktijk

Amandelen blijven waardevol in een evenwichtige voeding zolang ze op het juiste moment worden gegeten. De precieze grens – 17.00 uur – mag arbitrair lijken, maar fungeert als praktisch ijkpunt om aandacht te vestigen op ritme, niet op verbod. Voor veel consumenten betekent dit hooguit een kleine aanpassing: dezelfde gezonde keuze, iets vroeger gemaakt.

LUMC-onderzoekers kondigden aan dat zij volgend jaar vervolgmetingen zullen publiceren waarin ook slaapkwaliteit wordt meegenomen via draagbare sensoren. Daarmee zal wellicht blijken hoe sterk onze nachtrust verbonden is met wat we tussen werkdag en avondmaal achteloos snacken.