Wat voor sommigen slechts een kleine irritatie is, kan voor anderen uitmonden in een heftige lichamelijke reactie. Een groeiend aantal psychologen wijst erop dat deze gevoeligheid niet alleen met gehoor of gedrag te maken heeft, maar ook met specifieke persoonlijkheidskenmerken. De maatschappelijke impact wordt inmiddels zichtbaar op werkvloeren, in klaslokalen en zelfs binnen gezinnen.
Een naam voor het ongemak: misofonie
De term misofonie verwijst naar een overmatige gevoeligheid voor bepaalde geluiden – vaak menselijke geluiden zoals kauwen, slikken of ademen. Onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam toont aan dat het verschijnsel bij ongeveer één op de zes mensen voorkomt, variërend in ernst.
Mensen die hieraan lijden ervaren deze geluiden niet als neutraal. Hun lichaam reageert alsof er gevaar dreigt: verhoogde hartslag, gespannen spieren en een onmiddellijke drang om te ontsnappen. Neurologische scans uitgevoerd door het Radboudumc tonen verhoogde activiteit in de insula, een hersengebied dat betrokken is bij emotionele verwerking.
De link met persoonlijkheid en emotionele regulatie
Psychologen signaleren een opvallend patroon: mensen met een hoge mate van emotionele gevoeligheid, perfectionisme of behoefte aan controle scoren vaker positief op misofonievragenlijsten. Volgens het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) vertonen zij gemiddeld hogere waarden op tests voor neuroticisme en sensorische alertheid.
- Hypersensitiviteit: verhoogde prikkelgevoeligheid leidt tot snellere overbelasting van het zenuwstelsel.
- Perfectionistische trekken: storende geluiden worden ervaren als verlies van orde of controle.
- Anxiëteit: angstreacties versterken de fysieke spanning bij herhaalde blootstelling aan triggers.
Dit verband betekent niet dat misofonie enkel psychologisch is. De interactie tussen persoonlijkheid en hersenactiviteit lijkt doorslaggevend: wie sneller spanning ervaart, krijgt ook een sterkere lichamelijke reactie op kleine auditieve stimuli. Hierin schuilt de kern van de discussie tussen neurowetenschappers en therapeuten: is misofonie vooral biologisch bepaald of aangeleerd?
Maatschappelijke gevolgen: van kantoor tot keuken
De klachten beperken zich zelden tot privésituaties. Werkgevers melden vaker spanningen rond open kantoorruimtes waar collega’s eten of bellen. In scholen ontstaan conflicten tussen leerlingen wegens herhaald tikken of ademgeluiden. En in gezinnen leidt het tot afzondering tijdens maaltijden – soms jarenlang.
Sommige zorgverzekeraars registreren inmiddels aanvragen voor behandeling binnen de categorie “specifieke fobie”, hoewel misofonie officieel nog geen erkende diagnose is binnen de DSM‑5. De Nederlandse Vereniging voor Audiologie pleit voor duidelijker richtlijnen zodat patiënten niet verdwalen tussen psychologische en medische zorginstanties.
Aanpak en verlichting in het dagelijks leven
Therapeutische benaderingen in opkomst
Cognitieve gedragstherapie (CGT), gecombineerd met aandachtstraining of EMDR, wordt steeds vaker toegepast om automatische reacties af te zwakken. Klinieken zoals PsyQ en GGZ Centraal melden dat na acht tot twaalf sessies bij driekwart van de cliënten merkbare verbetering optreedt.
Praktische hulpmiddelen thuis en op het werk
Eenvoudige maatregelen kunnen helpen om prikkels te verminderen zonder isolatie:
- Noise‑cancelling koptelefoons: blokkeren lage frequenties zoals kauwgeluiden;
- Achtergrondgeluid: zachte muziek of witte ruis voorkomt focus op één storend geluid;
- Afspraken binnen teams of gezinnen: vaste “geluidsvrije” zones verminderen spanningen;
- Slaap- en stressbeheer: voldoende rust verlaagt de reactiviteit van het zenuwstelsel.
Tussen erkenning en stigma
Hoewel steeds meer huisartsen bekend zijn met misofonie, blijft sociale acceptatie achter. Mensen die klagen over mondgeluiden worden vaak gezien als overgevoelig of intolerant. Toch wijzen data uit een landelijke enquête van 2025 erop dat 28 % van de respondenten minstens één persoon kent die sterke afkeer voelt bij specifieke geluiden. De drempel om hulp te zoeken blijft hoog zolang begrip ontbreekt.
| Categorie | Aantal meldingen (2025) | % stijging t.o.v. 2020 |
|---|---|---|
| Zorgvragen bij GGZ over geluidsgevoeligheid | 4 300 | +62 % |
| Aankoop noise‑cancelling apparaten (Nederland) | 1,8 miljoen stuks | +45 % |
| Meldingen in onderwijscontexten | 530 scholen | +71 % |
Tegen deze achtergrond groeit de roep om structurele erkenning door instanties zoals het RIVM en ZonMw, zodat onderzoek naar preventie en behandeling verder kan worden uitgebouwd. Voor veel huishoudens gaat het immers niet langer om irritatie, maar om leefbaarheid.
Mooie balans tussen wetenschap en praktische tips, chapeau aan de schrijver!
Nog nooit gehoord van ‘insula’, maar klinkt alsof dat ding mij aardig dwarszit 😆
Ik ga dit delen met mijn baas. Misschien snapt hij nu waarom open werkplekken mij stress geven!
Zou interessant zijn om cultureel verschil te onderzoeken: ergeren Nederlanders zich meer?
Lijkt me moeilijk om relaties goed te houden als je zo prikkelgevoelig bent 😔
Sommige reacties hieronder doen wel erg luchtig over iets wat serieus is hoor…
Eindelijk erkenning door instanties zoals RIVM zou echt helpen voor lotgenoten!
M’n collega tikt constant met z’n pen – nu weet ik waarom ik gek word 😅
Zou ASMR juist helpen of verergeren bij mensen met misofonie?
Tja, alles krijgt tegenwoordig een naam… volgende week ‘schoonmaakfobie’ zeker?
Knap hoe uitgebreid dit onderwerp wordt behandeld zonder te oordelen 👍
Mijn broer heeft dit ook, hij eet alleen nog apart. Echt triest eigenlijk 🙁
Nooit gedacht dat psychologen hier aparte vragenlijsten voor hebben!
Mensen moeten elkaar wat meer respecteren in gedeelde ruimtes, klaar punt.
Ik vraag me af of dieren ook iets soortgelijks kunnen ervaren 🐶
Sommige mensen doen expres geluiden om anderen te pesten… da’s pas gemeen.
Zou leuk zijn als er ook ervaringsverhalen werden toegevoegd aan dit artikel.
Dus eigenlijk is misofonie deels aangeboren? Dat maakt het extra ingewikkeld.
Kortom: noise-cancelling koptelefoon = levensreddend!
Als perfectionisme ermee samenhangt, snap ik eindelijk mezelf beter 🙈
Kleine spelfoutjes in de tekst trouwens, maar verder super informatief artikel 🙂
Ik krijg al kippenvel van het lezen over kauwgeluiden 🤢
Mooie uitleg van de interactie tussen hersenen en gedrag. Goed geschreven!
Zijn er ook medicamenteuze behandelingen bekend of alleen therapie?
De cijfers over scholen zijn best schokkend. Had geen idee dat het zo’n probleem was.
Zou interessant zijn om te weten of dit meer voorkomt bij introverten.
Lol, dus mijn vriendin heeft gewoon ‘hoge emotionele gevoeligheid’. Zal ze leuk vinden om te horen 😜
Pff, ik herken mezelf hier zó in. Vooral bij eetgeluiden 😖
Wat is eigenlijk het verschil tussen misofonie en gewone geluidsgevoeligheid?
Ik dacht altijd dat ik gewoon snel geïrriteerd was, maar dit verklaart veel!
Klinkt als weer een poging om normale irritaties te pathologiseren…
Goed dat de psychologie dit onderzoekt. Veel mensen lijden hier in stilte onder.
Zou mindfulness helpen bij misofonie?
Interessant hoe het brein reageert alsof er gevaar dreigt. Dat wist ik niet!
Haha, dus perfectionisten haten smakken het meest? Klinkt logisch 😂
Lijkt me zwaar om met zoiets te leven. Sterkte aan iedereen die dit heeft.
Eindelijk een verklaring waarom ik nooit met open kantoorruimtes overweg kon!
Ik geloof niet in al die labels. Gewoon oordoppen dragen en klaar.
Mijn partner noemt me altijd overdreven, maar blijkbaar is het dus ‘wetenschappelijk’ 😉
Kan misofonie ook erfelijk zijn? Dat vraag ik me af.
Bedankt voor dit stuk, ik voel me eindelijk een beetje begrepen.
Wat een onzin. Iedereen ergert zich toch aan smakken?
Ik heb hier serieus last van op kantoor. Fijn dat er eindelijk aandacht voor is.
Is dit echt een persoonlijkheidstrek of gewoon een moderne overgevoeligheid?
Dus eigenlijk ben ik niet gek omdat ik het niet trek als iemand hard kauwt 😅
Interessant artikel! Ik wist niet dat misofonie zó vaak voorkomt.