Veel mensen denken dat het aan het product ligt, terwijl het aan de handeling ligt

De verkoop van “krachtige” schoonmaakproducten stijgt al jaren, terwijl klachten over doffe was, strepen op glas of aangekoekte pannen blijven toenemen. Fabrikanten tonen in hun reclame steeds glanzendere resultaten, maar cijfers van Milieu Centraal laten zien dat 62 procent van de gebruikers meer product gebruikt dan aanbevolen. De vraag rijst of de fout bij het middel ligt — of bij de manier waarop we ermee omgaan.

De kracht van een handeling weegt zwaarder dan de kracht van een merk

Consumenten vertrouwen op merken als Dreft, Ariel en HG alsof zij wondermiddelen leveren. Maar laboratoriumtests van Test Aankoop in 2023 toonden dat dosering en tijdsduur tot 70 procent van het resultaat bepalen. Een halve minuut langer poetsen met lauw water bleek effectiever dan een dubbele dosis schoonmaakmiddel.

In hotels waar housekeeping strak wordt getraind, zoals bij Accor of Van der Valk, ligt het verbruik per kamer tot 40 procent lager dan in particuliere huishoudens. Niet door goedkopere producten, maar door vaste routines: altijd dweilen met koud water na warm soppen, altijd naspoelen met microvezeldoek — eenvoudige handelingen die het verschil maken.

De illusie van efficiëntie kost geld én milieu

Het CBS becijferde dat Nederlandse huishoudens jaarlijks ruim 11 miljoen liter schoonmaakmiddel door de gootsteen spoelen. Dat is niet alleen verspilling; rioolwaterzuiveraars waarschuwen dat residuen moeilijk afbreekbaar zijn. Toch blijft de industrie inzetten op ‘extra krachtig’ en ‘ultraconcentraat’.

Een rondvraag onder supermarkten leert dat flessen met belofte van snelle werking 30 procent duurder worden verkocht. De winst zit minder in werking dan in perceptie: consumenten associëren snelheid met kwaliteit. Maar wie haast heeft, laat vaak inwerktijd achterwege — en precies daar gaat het mis.

Onderzoek legt bloot: verkeerd gebruik is structureel

Een enquête van Consumentenbond (april 2024) onder 2500 respondenten liet zien:

• 58% verdubbelt de dosis bij hardnekkig vuil;
• 42% mengt verschillende producten voor sneller resultaat;
• 36% leest nooit het etiket volledig;
• Slechts 9% wacht de aanbevolen inwerktijd af.

Zodra menging plaatsvindt tussen zuur- en chloorhoudende middelen ontstaan bovendien giftige dampen. De NVWA registreerde vorig jaar 117 meldingen van huiselijke incidenten met ademhalingsklachten als gevolg van verkeerde combinaties.

Tussen traditie en technologie schuurt een oud ritueel

Sommige grootmoeders zouden glimlachen: azijn, soda en heet water doen nog altijd wonderen tegen kalkaanslag. Toch domineert marketing rond “nanoglans” en “bio-actieve boosters” de schappen. Waar oude recepten rust vroegen — laten intrekken, goed uitwringen — lijkt nu haast te regeren.

Huishoudscholen verdwenen uit het onderwijsprogramma begin jaren negentig; praktische kennis verschoof naar online video’s vol tips zonder context. Het resultaat: meer informatie, minder kunde. De paradox is compleet wanneer men dure sprays koopt om daarna alsnog met azijn na te wrijven omdat strepen blijven staan.

Cijfers die doen nadenken over gewoontes

Tegenover deze cijfers staat een gemiddelde jaarlijkse besparing tot 85 euro per huishouden bij correct gebruik — zonder enig kwaliteitsverlies in resultaat. Het contrast is scherp: duurzaamheid blijkt hier geen luxe maar routine.

Tussen verantwoordelijkheid en gewoonte ligt de winstzone

Zowel producenten als gebruikers schuiven verantwoordelijkheid af: fabrikanten wijzen op etiketten; consumenten op teleurstellende beloftes. Gemeenten starten campagnes tegen verspilling, maar zonder gedragsverandering blijft effect beperkt. In Vlaanderen loopt sinds januari 2024 een proefproject waarbij etiketten verplicht pictogrammen tonen voor handelingstijd; eerste evaluaties melden een daling van verkeerd gebruik met 18 procent.

DuurzaamheidZe maakt oppervlakken schoon zonder krassen” : deze techniek uit luxe hotels verwijdert hardnekkig kalk in de badkamer

Mogelijk vormt juist die visuele herinnering — even wachten voordat men afspoelt — de grens tussen marketingbelofte en dagelijks nut. Want wat glanst in reclamespots hangt minder af van chemie dan van geduld, aandacht en herhaling.

Nuttige referentiepunten voor wie wil herbeginnen

Binnen Europa gelden sinds 2020 uniforme etiketteringsregels volgens Verordening (EU) nr. 648/2004 inzake detergenten. Producten met EU Ecolabel bevatten instructies voor minimale dosering per hardheidsgraad van water; naleving levert tot 30 procent minder uitstoot via afvalwater op. Wie zekerheid zoekt kan letten op deze keurmerken:

• EU Ecolabel (bloemsymbool): gecontroleerde samenstelling;
• Nederlandse Milieukeur: beperking fosfaten en microplastics;
• BRCGS‑certificering voor professionele schoonmaakproducten;
• NEN‑EN standaard 1276 voor desinfecterende werking.

Tussen al die logo’s blijft één constante overeind: pas wanneer handen weten wat ze doen, krijgt elk product eindelijk kans om te tonen wat het waard is.