De trend van zelfgemaakte wasmiddelen wint terrein in Vlaamse en Waalse huishoudens, aangewakkerd door stijgende prijzen in de supermarkt en toenemende aandacht voor ecologische alternatieven. Toch signaleren herstellers van witgoed en consumentenverenigingen een opvallende toename van storingen aan machines die met huisgemaakte zepen worden gevoed. Drie populaire natuurlijke zepen keren telkens terug in recepten, maar slechts één ervan laat geen sporen of schade na.
Natuurlijke zeep is niet per definitie geschikt voor textiel
Wat goed is voor de huid, werkt niet altijd in het voordeel van katoen of synthetisch textiel. Zepen met een hoog vet- of glycerinegehalte laten bij lage spoeltemperaturen een dunne laag achter op vezels. Dat laagje bindt zich aan kalkdeeltjes uit leidingwater en vormt zo een vettig residu dat zich ophoopt in de trommel.
Onderzoek van de Franse consumentenorganisatie UFC-Que Choisir bevestigt dat moderne wasmachines, die minder water verbruiken en kortere programma’s draaien, deze resten moeilijk kunnen verwijderen. Het resultaat is bekend: grauw wasgoed, stijve handdoeken en muffe geuren. De boosdoener blijkt meestal niet het “zelfgemaakt” aspect zelf te zijn, maar het type zeep dat wordt gebruikt.
Zwarte zeep en Aleppozeep : nuttig in het huishouden, problematisch in de machine
Zwarte zeep, vaak verkocht als pasta of vloeibaar concentraat op basis van lijnzaad- of olijfolie, blinkt uit als ontvetter voor vloeren en kookplaten. In een wasmachine veroorzaakt diezelfde kleverige samenstelling juist te veel schuimvorming en onvoldoende spoeling bij lage temperatuurprogramma’s. Het donkere pigment kan bovendien lichte stoffen doen vergrauwen na enkele cycli.
Aleppozeep, traditioneel gemaakt uit olijfolie en laurierbesolie, wordt geprezen om haar verzorgende werking op droge huid. Voor textiel geldt het omgekeerde: de overmaat aan olie hecht zich aan vezels, maakt ze minder absorberend en laat soms groenige of geelachtige vlekken achter op wit linnen. Technische diensten melden dat vooral rubberen randen en filters hierdoor sneller dichtslibben.
De echte Marseillezeep : enige duurzame optie voor zelfgemaakt wasmiddel
De enige vaste waarde volgens laboratoria van CSTB Marseille is authentieke Marseillezeep. Dit harde blok bevat minstens 72 % plantaardige oliën, zonder toevoeging van parfums of kleurstoffen. De traditionele productie via heetkoken verwijdert overtollige glycerine, wat zorgt voor een droge zeep die goed oplost en geen vetfilm achterlaat.
Voor wie thuis wil mengen, raden fabrikanten uit de regio Bouches-du-Rhône deze verhoudingen aan:
- 50 gram geraspte echte Marseillezeep (groen of wit);
- 2 liter heet water;
- 2 eetlepels natriumbicarbonaat (baking soda).
De zeep wordt opgelost in 1 liter kokend water onder roeren; daarna worden bicarbonaat en de resterende liter warm water toegevoegd. Na afkoelen kan het mengsel in een fles worden bewaard. Voor elke wasbeurt volstaat een korte schudbeweging: het resultaat is schoon textiel zonder aanslag op onderdelen of sensoren van het toestel.
Een kwestie van authenticiteit en samenstelling
Niet elke “Marseillezeep” uit winkels voldoet aan de originele specificaties. Alleen producten met vermelding Savon de Marseille – 72 % d’huiles végétales – cuit au chaudron garanderen dat er geen dierlijke vetten of synthetische toevoegingen zijn gebruikt. Imitaties bevatten vaak palmolie of parfumstoffen die opnieuw residu veroorzaken.
| Type zeep | Hoofdingrediënten | Effect op machine/textiel |
|---|---|---|
| Zwarte zeep | Lijnzaadolie, kaliumhydroxide | Kleeflaag, overmatig schuim |
| Aleppozeep | Olijfolie, laurierbesolie |