Decennialang gold in Nederland de regel van 19 °C als norm voor een verantwoord verwarmd huis. Maar ingenieurs en energieadviseurs stellen deze standaard nu ter discussie. Nieuwe inzichten over isolatie, luchtvochtigheid en gedrag maken duidelijk dat één universele temperatuur niet langer past bij de werkelijkheid van moderne woningen.
Waarom 19 °C niet meer volstaat
De richtlijn van 19 °C ontstond in de jaren zeventig, toen oliecrises en slecht geïsoleerde huizen de toon zetten. Vandaag zijn woningen gemiddeld 30% beter geïsoleerd dan toen, volgens data van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Toch blijft het merendeel van de thermostaten nog steeds op die oude grens ingesteld.
Onderzoekers van TNO benadrukken dat comfort niet enkel afhankelijk is van luchttemperatuur. In nieuwbouwwoningen met driedubbel glas en balansventilatie voelt 19 °C kouder aan dan in oudere huizen met vochtige muren. Hierdoor stijgt het aantal huishoudens dat hun thermostaat structureel naar 20 of zelfs 21 °C verhoogt — vaak onbewust, maar met merkbare gevolgen voor het energieverbruik.
Nieuwe richtlijnen per ruimte
Energiecoaches verbonden aan Milieu Centraal adviseren om temperatuur af te stemmen op het gebruik van elke kamer. De zogenaamde “kamergerichte regeling” wint terrein bij installateurs en fabrikanten zoals Honeywell Home en Netatmo.
- Woonkamer of keuken: rond 20 °C, ideaal voor stilzittende activiteiten of thuiswerk.
- Slaapkamer: tussen 16 en 18 °C, bevordert een diepere slaap en voorkomt droge lucht.
- Badkamer: ongeveer 22 °C tijdens gebruik, daarna terug naar 17 °C om schimmelvorming te beperken.
- Gang of berging: circa 17 °C volstaat vanwege korte verblijfsduur.
Deze differentiatie vermindert piekverbruik zonder comfortverlies. Het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) berekende dat een evenwichtige regeling tot wel 10% besparing oplevert bij gelijke warmtebeleving.
Kleine verschillen met grote gevolgen
Eén extra graad betekent gemiddeld €70 tot €100 hogere jaarlast voor een standaard tussenwoning, afhankelijk van gasprijs en isolatieniveau. Toch blijft temperatuurverlaging politiek gevoelig: vakbonden waarschuwen voor koude woningen onder kwetsbare groepen, terwijl klimaatorganisaties pleiten voor strengere limieten in publieke gebouwen.
Tussen die uitersten groeit een middenweg: slimmer meten in plaats van simpel verlagen. Sensoren die vochtigheid en CO₂-niveaus volgen, tonen wanneer verwarmen écht nodig is. Dit maakt vaste streefwaarden minder relevant dan dynamische aanpassing per dagdeel.
Technologie neemt het roer over
De markt voor slimme thermostaten steeg in vijf jaar tijd met ruim 40%, meldt brancheorganisatie Techniek Nederland. Deze apparaten leren bewonerspatronen kennen en schakelen automatisch terug zodra kamers leeg zijn. Zo’n systeem kan jaarlijks tot 15% energiebesparing realiseren zonder dat bewoners ingrijpen.
| Systeemtype | Mogelijke besparing | Aanschafprijs |
|---|---|---|
| Klassieke thermostaat | 0–3% | €40–€80 |
| Programmeermodel | 5–10% | €100–€150 |
| Slimme thermostaat (wifi) | 10–15% | €150–€250 |
Aanbieders koppelen deze technologieën aan warmtepompen of hybride ketels, waardoor toekomstige regelgeving eenvoudiger haalbaar wordt. Gemeenten als Utrecht en Eindhoven testen al wijkbreed digitale regelingen die collectieve efficiëntie combineren met individueel comfort.
Tussen comfort en klimaatdruk
Tegenover de wens naar warme leefruimtes staat de druk om gas te besparen: Nederland moet zijn gebouwde omgeving tegen 2050 volledig verduurzamen. Huishoudens zoeken daarom naar balans tussen aangenaam wonen en energielabel A-status behalen. De nieuwe temperatuurrichtlijnen worden zo onderdeel van een bredere gedragswijziging — minder dogma’s, meer maatwerk per woningtype en levensstijl.
EnergiebesparingDeze ovenbereiding maakt vis mals zonder geur in huisWie vandaag investeert in slimme regeling of zoneverwarming profiteert niet alleen financieel, maar ook qua leefkwaliteit: minder temperatuurschommelingen, gezondere luchtcirculatie én beter inzicht in verbruikspatronen via apps die alle cijfers zichtbaar maken.
Lekker geschreven en actueel onderwerp — nu nog hopen dat m’n huisbaas dit ook leest 😉
Zou graag weten hoe deze richtlijnen zich vertalen naar appartementen versus vrijstaande huizen.
Kleine typo trouwens: ergens staat “gedragswijziging” twee keer achter elkaar (of las ik verkeerd?).
Topartikel! Duidelijk uitgelegd waarom vaste regels niet meer werken in moderne huizen.
M’n slimme thermostaat heeft m’n gedrag al beter door dan ikzelf, help 😂
“Slimme regeling” klinkt slim tot je merkt dat hij meer stroom verbruikt dan verwacht 😬
Zolang gas duur blijft, hou ik het liever iets frisser binnen… dikke trui FTW!
Mooie balans tussen comfort en klimaatdoelen, vind ik. 👍
Iemand ervaring met die kamergerichte regeling? Werkt dat echt beter of alleen op papier?
Toch raar: vroeger was 19 zuinig, nu ineens ouderwets? Marketingtrucje?
Mensen vergeten vaak dat warmtebeleving ook psychologisch is. Een warm kleed doet wonderen!
“Nieuwe ideale temperaturen per kamer” – en toch blijft mijn thermostaat gewoon op 21 staan 😉
Heel boeiend! Vooral het stuk over vochtigheid en luchtkwaliteit. Daar wordt te weinig over gepraat.
Zou fijn zijn als scholen ook zulke richtlijnen kregen, want in klaslokalen is het óf tropisch óf vrieskoud.
Klinkt allemaal mooi, maar arme mensen kunnen geen dure apparaten kopen hoor 🙁
Eindelijk eens een genuanceerd verhaal over verwarmen zonder vingertje wijzen. Dank!
M’n partner wil altijd 22 °C in huis, ik 19. Volgens deze experts zitten we dus allebei fout 😄
Is dit artikel gesponsord door slimme thermostaatfabrikanten of niet? 🤔
Interessant hoe gedrag blijkbaar net zo belangrijk is als isolatie. Nooit bij stilgestaan.
Ik snap niet goed waarom mensen denken dat één graad verschil niks uitmaakt. Dat tikt echt hard aan bij gasprijzen!
Slimme thermostaten zijn leuk tot het wifi eruit ligt… dan zit je letterlijk in de kou 😅
Goed om te zien dat comfort eindelijk eens losgekoppeld wordt van alleen temperatuur. 👏
Wat mij betreft is 19 °C nog steeds prima. Liever wat kouder en minder betalen.
Kleine opmerking: “balansventilatie” klinkt mooi, maar wat kost dat allemaal eigenlijk?
22 graden in de badkamer? Dan komt m’n energierekening door het dak!
Bedankt voor de duidelijke uitleg over de verschillende kamers! Ik wist niet dat de badkamer zo veel warmer mocht zijn.
Weer zo’n artikel dat zegt dat technologie alles oplost. Wat als je gewoon een trui aantrekt?
Ik heb een oud huis met enkel glas. Geloof me, 19 °C is daar echt niet comfortabel hoor.
Haha, mijn kat beslist sowieso zelf wel wat de ideale temperatuur is 😹
Leuk stuk, maar ik mis wat praktische tips voor huurders zonder slimme thermostaat.
Waarom altijd maar nieuwe normen? Over vijf jaar heet het vast weer dat 20 °C te warm is…
Dus eigenlijk zeggen ze: iedereen z’n eigen temperatuur? Klinkt logisch, maar ook een beetje ingewikkeld met al die slimme apparaten.
Mijn oma draait de verwarming nog steeds niet hoger dan 18 °C. Ze zegt dat ze het “zo gewend is”. Misschien moet ik haar dit laten lezen 🙂
Interessant artikel! Ik vroeg me altijd al af waarom 19 graden zo’n heilige graal was. Blijkbaar dus gewoon een erfenis uit de jaren zeventig.