Dit discreet detail verhindert soms dat de verwarming goed circuleert

In duizenden woningen blijft de radiator gedeeltelijk koud, ook al brandt de ketel op volle toeren. Monteurs noemen het “de stille rem” van het circuit: een minuscuul detail dat de circulatie van warm water onderbreekt en zo zowel comfort als verbruik beïnvloedt. Terwijl het stookseizoen langer lijkt te duren en prijzen sinds 2021 met gemiddeld 38 % stegen, groeit de belangstelling voor wat zich precies binnenin die metalen panelen afspeelt.

Een verstopt ontluchtingsventiel blijft vaak maanden ongemerkt

De oorzaak blijkt zelden spectaculair: luchtbellen die zich ophopen achter het ontluchtingsventiel. Zodra ze daar blijven hangen, circuleert het warme water niet meer gelijkmatig. Volgens cijfers van fabrikanten als Vasco en Radson is dit verantwoordelijk voor bijna 60 % van alle meldingen over “halfwarme” radiatoren tijdens de eerste koude week van november.

Het ventiel zelf kost nauwelijks vijf euro, maar wordt pas nagekeken wanneer bewoners merken dat slechts één zijde warm wordt. In appartementenblokken waar onderhoud via een syndicus verloopt, kan het weken duren vooraleer iemand de sleutel of het juiste dopje vindt om lucht te laten ontsnappen.

De energierekening stijgt sneller dan men denkt

Energiebedrijven zoals Eneco berekenden dat een slecht ontlucht systeem tot 15 % meer gas verbruikt. Op jaarbasis betekent dat voor een gemiddeld gezin met ketel van 24 kW een extra kost tussen 80 en 140 euro. Terwijl overheden premies uitdelen voor isolatie of warmtepompen, blijft deze eenvoudige handeling buiten de aandacht.

Het contrast is scherp: miljoenen euro’s aan subsidies tegenover een vergeten handbeweging die niets kost behalve enkele minuten tijd.

Kleine luchtbel, groot systeemrisico

Installateurs waarschuwen dat lucht niet alleen warmte tegenhoudt maar ook corrosie versnelt binnenin leidingen. Wanneer zuurstof langdurig in contact komt met staal, ontstaan microscopische putjes die uiteindelijk lekkage kunnen veroorzaken.

• Duur van schadevorming: gemiddeld 18 maanden bij constante aanwezigheid van lucht.
• Kost herstelling: tussen 250 en 600 euro per radiator, afhankelijk van type en merk.
• Betrokken instanties: Federatie HVAC België, Techniek Nederland, Consumentenbond (NL).

Tegen die achtergrond lijkt preventief ontluchten plots minder banaal dan het klinkt.

Een kwestie van gewoonte en regelgeving

Sinds de invoering van de EPB‑richtlijn (Energieprestatie en Binnenklimaat) moeten nieuwe verwarmingsinstallaties voorzien zijn van automatische ontluchters. Toch geldt dit enkel voor systemen geplaatst na juli 2017. In oudere woningen – naar schatting nog altijd 42 % van het totaal – blijft men afhankelijk van manuele ventielen.

Daar ontstaat spanning tussen technologische vooruitgang en dagelijkse routine. De installateur levert conform wetgeving; de bewoner vergeet simpelweg te draaien aan een klein kraantje bovenaan het paneel.

Tussen fabrikantengarantie en bewonerszorg

Wie is verantwoordelijk bij storingen?

Garantievoorwaarden van merken zoals Vaillant of Viessmann stipuleren expliciet dat schade door luchtinsluiting niet wordt gedekt indien onderhoud niet aantoonbaar jaarlijks is uitgevoerd. Sommige verzekeraars volgen dezelfde lijn: geen bewijs van onderhoudsfiche betekent geen terugbetaling bij defecten door corrosie of blokkering.

Tijdstip bepaalt efficiëntie

Loodgieters raden aan te ontluchten vóór half oktober of zodra eerste tikgeluiden hoorbaar zijn in leidingen. Daarna moet men wachten tot het water volledig afgekoeld is om verbranding te vermijden — gemiddeld dertig minuten na uitschakelen van de ketel.

EnergiebesparingIs de verwarming echt uit? “We dachten het koud te hebben bij 17 °C… maar bij 19 begonnen we pas te rillen

Sommige gemeenten organiseren inmiddels gratis “energiecheck‑avonden”, waar vrijwilligers tonen hoe men veilig kan ontluchten zonder gereedschap. De belangstelling groeit snel: in Gent verdubbelde het aantal inschrijvingen tussen 2022 en 2023 volgens lokale cijfers.

Kleine ingreep, grote symboliek in tijden van duur gas

Energiebesparing krijgt vaak vorm via grote investeringen — zonnepanelen, isolatie, slimme thermostaten — maar net dit kleine ventieltje bepaalt dagelijks comfort voor miljoenen huishoudens. Terwijl beleidsmakers discussiëren over emissienormen tegen 2030, blijft deze handeling een stille test: wie neemt verantwoordelijkheid over wat zich letterlijk achter de muur afspeelt?

Zolang bewoners niet weten dat één halve draai verschil maakt tussen verspilling en efficiëntie, zal warmte ongelijk verdeeld blijven — ongeacht technologie of beleid.