Eieren bewaren met de punt naar beneden verdubbelt hun versheid volgens Wageningen

Waar men vroeger dacht dat een constante temperatuur het belangrijkst was, wijst een onderzoek van Wageningen Food & Biobased Research uit dat ook de oriëntatie van het ei invloed heeft op het behoud van smaak en structuur. Supermarkten, pluimveehouders en consumentenorganisaties volgen het nieuws met bijzondere aandacht, want het gaat om miljoenen eieren per dag en tonnen voedselverspilling per jaar.

Onderzoekers meten dubbel zo lang verse eieren

In klimaatkamers van Wageningen University & Research werden 1.200 eieren gedurende acht weken vergeleken. De helft lag in standaardpositie, de andere helft met de punt naar beneden. Na drie weken bleken die tweede groep minder luchtkamervergroting en stabielere dooierhoogte te vertonen — twee objectieve indicatoren voor versheid.

Volgens projectleider dr. Anke Veltman bleef bij 82% van de ‘punt-naar-beneden’-eieren de dooier stevig tot dag 28, tegenover slechts 41% bij horizontale bewaring. Het effect werd bevestigd door geur- en smaakpanels bestaande uit voormalige hotelchefs en sensorische analisten.

Waarom de zwaartekracht beslist over kwaliteit

Een ei is geen afgesloten systeem: via de schaal verdampt vocht en gas. Wanneer het luchtkamertje bovenin zit, drukt de zwaartekracht de dooier langzaam omhoog tegen het vlies. Met de punt omlaag blijft het kamertje onderaan, waardoor minder contact ontstaat tussen dooier en schaalmembraan.

Het principe klinkt banaal maar heeft praktische gevolgen. In landen waar eieren niet gekoeld worden verkocht — zoals Frankrijk of Italië — kan deze oriëntatie tot tien dagen extra versheid opleveren zonder bijkomende energieverbruik.

Een stille herziening in keuken en winkelrek

Sinds maart testen twee Nederlandse supermarktketens nieuwe verpakkingen waarin elk ei licht schuin met de punt naar beneden rust. De pilot loopt in samenwerking met Stichting Voedselverspilling en wordt gevolgd door het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL).

• Albert Heijn: 20 filialen met aangepaste kartonnen doosjes
• PLUS: test in vier distributiecentra met geautomatiseerd draaien tijdens verpakking
• Verwachte besparing: 3 miljoen minder afgedankte eieren per jaar

Tegenstemmen uit de praktijk

Niet iedereen deelt het enthousiasme. Kleine pluimveehouders vrezen extra handelingen tijdens sorteren, wat tijd kost in bedrijven waar al personeelstekorten spelen. Volgens brancheorganisatie LTO Nederland zou elke extra seconde aan verpakkingslijn tot 1% hogere kost leiden bij middelgrote producenten.

VoedselverspillingDit Nederlandse YouTube-kanaal leert een revolutionaire snijdtechniek voor kip aan 600.000 abonnees

Bovendien vragen exporteurs zich af of buitenlandse normen dit toelaten: Europese verordening (EG) nr. 589/2008 schrijft wel etikettering voor op basis van legdatum, maar niets over bewaarrichting. De discussie dreigt dus niet alleen technisch, maar ook juridisch te worden.

Kleine handeling, groot verschil in verspilling

De cijfers zijn nochtans verleidelijk: Nederland gooit jaarlijks naar schatting 200 miljoen eieren weg wegens twijfel over versheid, goed voor bijna 5.000 ton voeding. Wageningen berekende dat een eenvoudige richtingswijziging daarvan tot 30% kan redden — zonder chemische toevoeging of koeling.

Keurmerken en voorzorg voor thuisgebruikers

Het Voedingscentrum adviseert inmiddels om eieren koel (4°C tot 7°C) te bewaren, maar bevestigt dat “de positie verschil maakt”. Voor huishoudens betekent dit simpelweg: plaats eieren rechtop in een kartonnen doosje met de punt omlaag; vermijd plastic houders die condens vasthouden.

Keurmerken zoals Beter Leven of EKO blijven ongewijzigd; zij hebben geen voorschrift over bewaarstand. Toch groeit onder consumentenfora een nieuw argument: wie bewust bewaart, verlengt niet enkel versheid maar respecteert ook het werk op het erf — een onverwachte verbinding tussen laboratoriumdata en keukentafel.

Tussen gewoonte en innovatie in huiselijke handeling

Eén kleine beweging bij het opbergen blijkt voldoende om wetenschappelijke kennis tastbaar te maken in dagelijkse routines. Of supermarkten massaal zullen volgen blijft afwachten, maar in veel keukens krijgt het doosje alvast een nieuwe richting.