Een groeiend aantal slaaponderzoeken wijst erop dat iets alledaags als het dragen van sokken in bed niet alleen comfort biedt, maar ook een meetbaar effect heeft op de slaapkwaliteit. Nieuwe bevindingen van onder meer de Universiteit van Basel en het Koreaanse Nationaal Slaapcentrum brengen thermoregulatie en hersensignalen in verband met deze eenvoudige gewoonte. Tussen sceptici en enthousiastelingen ontstaat een discussie over wat nu echt werkt tegen onrustige nachten.
De temperatuur van de voeten bepaalt het ritme van de nacht
Onderzoekers stellen vast dat mensen die hun voeten warm houden gemiddeld 15 minuten sneller inslapen dan wie zonder sokken naar bed gaat. Het mechanisme draait om de bloedvaten in handen en voeten: wanneer die zich verwijden door warmte, daalt de kerntemperatuur van het lichaam lichtjes — precies het signaal dat het brein koppelt aan slaaptijd.
In laboratoria werd gemeten dat bij een huidtemperatuur van rond 33 graden Celsius aan de voeten, de melatonineproductie sneller stijgt. Dit hormoon regelt de biologische klok en helpt bij het overgangsproces tussen waken en slapen. De resultaten zijn consistent met eerdere observaties van het Zwitserse Slaapinstituut uit 2023.
Kleine inspanning, groot verschil voor wie last heeft van slapeloosheid
Chronische insomnie treft naar schatting 12% van de volwassenen in Nederland. Voor deze groep worden vaak slaapmiddelen of cognitieve gedragstherapie voorgeschreven. Toch blijkt uit een beperkte proefstudie met vijftig proefpersonen dat warm gehouden voeten het aantal nachtelijke ontwakingen gemiddeld met 24% verminderden.
- Gemiddelde tijd tot inslapen: 7 minuten korter bij deelnemers mét sokken.
- Aantal nachtelijke ontwakingen: 1,8 tegenover 2,4 zonder sokken.
- Gemeten kernlichaamstemperatuur: daling van 0,4 °C binnen twintig minuten.
Hoewel experts benadrukken dat dit geen genezing is voor structurele slaapproblemen, beschouwen ze het als een laagdrempelige maatregel met meetbare effecten — vergelijkbaar met ademhalingsoefeningen of vaste bedtijden.
Niet elke sok is geschikt voor een rustige nacht
Ademend materiaal is cruciaal
Slaapspecialisten adviseren natuurlijke vezels zoals katoen of merinowol. Deze materialen voorkomen oververhitting en laten vocht ontsnappen. Synthetische stoffen kunnen daarentegen vocht vasthouden en leiden tot koude voeten zodra transpiratie afkoelt. Te strakke boorden moeten worden vermeden omdat ze de bloedsomloop hinderen — iets wat vooral bij ouderen problematisch kan zijn.
Wasfrequentie en hygiëne spelen mee
Sokken die meerdere nachten achter elkaar gedragen worden verhogen het risico op bacteriegroei. Dermatologen verwijzen naar stijgende cijfers van voetschimmel onder mensen die ’s winters dikke synthetische sokken gebruiken zonder dagelijks te wassen. Eén eenvoudige maatregel blijft effectief: dagelijks wisselen en luchten volstaat om dit te voorkomen.
Grenzen aan thermisch comfort : niet iedereen profiteert evenveel
Patiënten met perifere vaataandoeningen of diabetes type 2 wordt aangeraden eerst medisch advies in te winnen voordat zij ’s nachts sokken dragen. Bij deze groepen kan circulatiestoornis leiden tot warmteophoping of drukplekken. Cardiologen merken bovendien op dat personen met lage bloeddruk soms juist onrustiger slapen door te veel warmte aan de extremiteiten.
Slaapdeskundigen zien tegelijk regionale verschillen: in Noord-Europese landen rapporteert tot 40% van de bevolking positieve effecten, terwijl Zuid-Europese deelnemers vaker melding maken van oververhitting na enkele uren slaap. De optimale kamertemperatuur ligt volgens de Wereldgezondheidsorganisatie tussen 18 °C en 20 °C — een marge waarin warme voeten juist helpen om interne balans te bewaren.
Eenvoudige richtlijnen voor huishoudens die beter willen slapen
| Maatregel | Doel | Aanbevolen frequentie |
|---|---|---|
| Draag ademende katoenen of wollen sokken | Stimuleren thermoregulatie zonder oververhitting | Elke nacht indien comfortabel |
| Zorg voor kamertemperatuur rond 19 °C | Bevordert natuurlijke melatonine-aanmaak | Permanente instelling tijdens wintermaanden |
| Sokken na gebruik luchten of wassen | Voorkomen bacteriegroei en geurtjes | Dagelijks |
| Mijd strakke elastieken boorden | Behoud goede bloedcirculatie | Altijd controleren bij aankoop |
Voor gezinnen die zoeken naar goedkope manieren om beter te slapen zonder medicatie biedt deze methode een concreet alternatief. Waar dure matrassen en slimme apparaten niet altijd verschil maken, lijkt warmte aan de voeten verrassend doeltreffend — zolang comfort, hygiëne en medische voorzichtigheid hand in hand gaan.